مبانی نظری اعتیاد، انواع اعتیاد، علل اعتیاد، نظریه ها، درمان

مبانی نظری اعتیاد، انواع اعتیاد، علل اعتیاد، نظریه ها، درمان

دسته بندی	علوم انسانی
فرمت فایل	docx
حجم فایل	53 کیلو بایت
تعداد صفحات	31

برای دانلود فایل روی دکمه زیر کلیک کنید
دریافت فایل

خلاصه ای از کار:

تاریخچه اعتیاد:

گفته می شود که مصرف تریاک به عنوان یک ماده ی مکیف مقارن دوران ظهور یافت : از این رو است که عادت و اعتیاد به موا مخدر به عنوان یک مشکل اجتماعی است در ایران مطرح است ». مع هذا درمورد آغاز کشت خشخاش در ایران تاریخ معینی در اختیار نیست مگر آنکه فقط اقدام به کشت تریاک را در ایران به سده هیجدهم میلادی منسوب داشته اند. « آغاز زراعت تریاک سده هیجدهم می باشد.... دیری نپایید که (کشت تریاک) رونقی بسزا یافت . با پشتکار درویش نمایان هندی در ماهان کرمان بهترین تریاک فراهم گردید. چون « تریاک کاری» آزاد بود بی رویه و به دست هرکس پیش رفت و در پس پرده هم ، استعمار با تمام نیرو زراعت آنرا ترویج نمود. « در زمان سلطنت قاجاریه ، کشیدن تریاک یکی از

..............

- مروری بر تعاریف ، اصطلاحات و مفاهیم :

اعتیاد و وابستگی دارویی:

در چند دهه ی اول قرن بیستم، واژه اعتیاد به مواد شیمیایی به حالتی خاص اطلاق می شد که در اثر مصرف مواد به وجود می آمید. در آن زمان این اعتقاد وجود داشت ، افرادی که این مواد را استفاده می کنند به نحوی دارای ویژگی های غیر طبیعی هستند (تقوی، 1386).

..................

سوء مصرف :

برای تعریف و مفهوم سازی مشکلات مربوط به مصرف مواد و الکل بر حسب اطلاعات عینی تلاشها ی زیادی انجام شده ولی این تلاشها همواره به موفقیت منجر نشده اند. یکی از اصلاحاتی که طی سالها ی اخیر با پدیده ی اعتیاد و وابسشتگی پیوند بسیار نزدیکی پیدا کرده، اصطلاح سوء مصرف می باشد . انجمن روانپزشکی آمریکا(1994) این اصطلاح را به همراه ملاک های تشخیص آن به به شکل زیر معرفی نموده است :

...................

- انواع مواد و طبقه بندی آنها :

پیش از شروع بحث درباره ی انواع مواد و طبقه بندی آنها ، آشنایی با چند اصطلاح که در طول بررسی و آشنایی با انواع مواد ضروری است ارائه می شود.

مواد روان گردان:

....................

مواد مخدر:

اصطلاح مواد مخدر به کلیه مواد طبیعی و شیمیایی گفته می شود که اعتیاد آور باشند. بعضی از این مواد تخدیر کننده نبوده، ممکن است ایجاد تحرک و توهم نمایند. بنابراین به توصیه برخی از صاحبنظران این اصطلاح را باید در مورد موادی به کار برد که مصرف آنها در انسان حالات غیر عادی ایجاد می نماید. این حالات غیر عادی که عموماً هم مطلوب و لذت بخش است، به صورت موقت یا کاذب ایجاد می شود( قربان حسینی ، 1388).

..........

- مکاتب:

- عوامل زیستی – فیزیولوژیک(دیدگاه زیستی- فیوزولوژیک):

عوامل مطرح زیستی – فیزیو لوژیک که در دیدگاهی با همین نام معروفیت دارد، به دو دسته تقسیم می شوند:

الف- تبیین زیست شیمیایی و فیزیولوژیک به عنوان عوامل مطرح در وقوع(پدید آیی) وابستگی به مواد و نگهداری یا دوام آن.

.............

مکانیسم چهارم : تحمل کارکردی یا فونکسیونل :

در این مکانیسم پدیده های تحمل و محرومیت حاصل تغییرات سازگارانه عصبی تلقی می شود. در واقع سازگاری کارکردی در سیستم اعصاب ، بخشی از یک فرآیند تعادلی به حساب می آیند که با تاثیر حاد دارو شناختی پس از سوء مصرف مواد مقابله می کنند. برای مثال بسیاری از دارو های مورد سوء مصرف ، مثل باربیتورانها، بنزودیازپایینها و الکل که خاصیت ضد اضطرابی و خوب آور دارند ، علاوه بر اثرات دارو شناختی ویژه ای که دارند، از توانایی عمل شبیسه به گابا(GABA) نیز برخوردارند. این مسئله باعث می شود تا ضمن مصرف مستمر این مواد تغییرات سازگارانه، مانند کاهش تولید و آزاد سازی انتقال دهنده در سیناپس یا کاهش تعداد گیرنده های اختصاصی گابا به وقوع بپیوندند. چنین اثری ممکن است مسئول پدیده ی تحمل باشد، در نتیجه به دلیل ایجاد تحمل ، شخص برای کسب همان اثرات دارو شناختی به مصرف داروی بیشتری نیار پیدا می کند . اگر در چنین وضعیتی دارو ناگهان قطع شود، دوام تغییرات سازگارانه در کارکرد گیرنده می تواند به کاهش ناگهانی در فعالیت انتقال منجر شود و مشکلاتی را به بار آورد. برای مثال مصرف حاد مواد افیونی شلیک و آزاد سازی نورآدرنالین را در ساقه مغز کاهش می دهد، همین امر می تواند منجر به کاهش (یا افزایش) گیرنده های این تعدیل کننده در آن ناحیه شود. در وابستگی و تحمل کارکردی، مطرح ترین موضوع، تغییرات افزایشی یا کاهش در گیرنده های انتقال دهنده عصبی است که آن را مسئول وقوع آثار و علایم وابستگی به بعضی از مواد می دانند(آتش پور و همکاران، 1381).

...................

2- نقش عوامل توارثی – ژنتیکی در وقوع وابستگی :

تبیین های ژنتیک بر تحقیقات فامیلی، دوقلوها، فرزند خوانده ها، و اخیراً بر دخالت ژنهایی که بیش از چند سال از شناسایی آنها نمی گذرد، متکی است.

مطالعات ژنتیکی و خانوادگی و اختلالات همراه :

در اغلب موارد متخصصین بیماری های مختلف را در شکل خالص آنها و بدون وجود ارتباط با سایر بیماریها مورد مطالعه قرار می دهند. اما بیماریها را به ندرت می توان به صورت خالص و محض در نظر گرفت .

................

اعتیاد و اختلالات روانی همراه :

در اغلب موارد اعتیاد و بیماری های روانی را با یکدیگر می توان ملاحظه کرد. در جمعیت های بالینی، همراهی اعتیاد و بیماری های روانی از یک همراهی تصادفی صرف، شیوع بیشتری دارد. این همراهی از هر دو سوی پیوستار مذکور امکان پذیر است. چه اعتیاد به سمت بیماری وچه از بیماری به سمت اعتیاد. بدین ترتیب این امکان وجود دارد که هر کدام از آنها باعث بروز دیگری شوند. مطابق مطالعات صورت گرفته 6/36 درصد الکینهای مزمن از یکی از بیماری های روانی رنج می برند. خطر اختلالات دو قطبی را در معتادین مورد مطالعه خود 1/53 درصد برآور کرده اند. این مقدار بیش از 4 برابر وضعیت عادی و در جمعیت

...............

مطالعات خانوادگی و ژنتیکی :

تؤام بودن اعتیاد و بیماری های روانی چیزی فراتر از وقوع تصادفی آنها ست . لذا بسیاری از محققان معتقدند این اختلالات منشاء خانوادگی داشته و آ«ها را به این مسیر هدایت می کند تا ارتباط اعتیاد و مشکلات روانشناختی را

............

مطالعات فرزند خواندگی :

این مطالعات مذکور امیدوار است که بتواند وراثت ژنتیکی را از تاثیرات محیطی جدا کرده و چشم انداز مشخصی را در خصوص ارتباط عوامل خطر آفرین توسعه ببخشد. بی تردید شباهت فرزند خوانده به والدین پذیرنده اش ، بر نقش فرهنگ و محیط کار تاکید می نماید. مطالعات فرزند خواندگی به عامل وراثت در بروز الکلیسم و افسردگی بیش از عامل محیط صحه گذاشته است. مطالعه بر روی 71 فرزند خوانده ای که دارای تاریخچه ای از اختلالات مذکور بوده اند نشانداده که میزان شباهت اختلالات آنها به والدین اصلی خود بیش از گروهی بود که تاریخچه اختلال نداشتند( افسردگی 1/2 درصد مقابل 3/0 درصد ، 5% >p و الکلیسم 4/5 درصد در مقابل 0/2 درصد، 5% >p ؛ البته چنین تفاوتی کمتر قابل تعمیم به همه موارد بوده و نمی تواند توجیه کننده وراثت صرف در بیماری های مذکور باشد(آتش پور و همکاران، 1381).

.................

الکلیسم و اضطراب :

هر چند عواملی چون آگورافوبیا(ترس از مکان های باز) و فوبیای اجتماعی ( ترس غیر منطقی از ارزیابی دیگران ) با الکلیسم ارتباط نزدیکی تری دارد اما اختلال پانیک ( اختلال وحشت زدگی) و اضطراب منتشر یا تعمیم یافته نیز با اعتیاد به الکل مرتبط می باشند. عقیده عموم محققین ، بر این است که ترسهای مرضی عوامل مستعد کننده شخص برای اعتیاد به الکل هستند، اما در عین حال اعتیاد به الکل فرد را برای تجربه اختلال وحشت زدگی و اضطراب منتشر آماده می کند. (آتش پور و همکاران، 1381).

......................

عوامل روانشناختی :

در باب عوامل روانشناختی مطرح در وقوع وابستگی (اعتیاد) دید گاههای با خاستگاههای متفاوتت از طرف روانشاسان ارائه شدهاست. وجه تمایز اصلی این دیدگاه ها آن است که می توان هر یک از آنها را بر پایه یکی از گرایشات اصلی روان تحلیل گری (روان تحلیل گر)، رفتار گرایی (یادگیری)و دیدگاه شناختی مطرح

..................

- دیدگاه روان تحلیل گری:

عوامل شخصیتی و وابستگی به مواد (اعتیاد):اولین دیدگاه مطرح در روانشناسی که بر عوامل شخصیتی در وقوع وابستگی (اعتیاد) تاکید نموده، رویکرد روان تحلیل گری بوده است. بر اساس نگرش روان تحلیل گران، وابستگی(اعتیاد) به عنوان یک اختلال در ردیف سایر اختلالات تقلی می شود. شخصیت هر فرد از ساختار سه گانه( نهاد، خود، فرا خود ) و سطوح سه گانه هشیاری (هشیار، نیمه هشیارو نا هشیار) تشکیل شده است.هر انسانی از بدو تولد ، مراحل رشد روانی و جنسی معینی را تا دوران بلوغ سپری می کند. چنانچه عبور از هر مرحله تحولی با موفقیت سپری نشود ، فرد در آن مرحله تثبیت شده، در صورت مواجهه با عوامل فشار زا و ناکامیها در بزرگسالی به رفتار مرحله قبلی رشد بازگشت می کند.

.............

محرومیت دهانی یا تثبیت شدگی در مرحله رشد دهانی:

فروید که به صورت پراکنده در آثار خود راجع به معتادان اظهار نظر کرده، معتادان را دارای ویژگی های رفتار بازگشت کننده به خاطر تثبیت شدگی در مرحله دهانی می دهند. به این ترتیب معتادان افرادی معرفی می شوند که به دلیل عدم ارضاء از ناحیه ی دهان، در مرحله رشد دهانی تثبیت شده، در بزرگسالی به طور افراطی این ارضاء را در مصرف مواد مخدر جستجو می کنند(چیرلو، برینی ،کامبیازو ومازا، 1378). سایر نظریه پردازان روان تحلیل گر نیز تا حدی بر این محرومیت دهانی تاید دارند. به باور این گروه، معتادانی با ویژگی تثبیت شدگی در مرحله دهانی دارای مشخصات باترز تردید نسبت به خود، فعل پذیری، اتکاء به دیگران و دارای توقعات و آرزو های دور از دسترس می باشند(ساراسون و ساراسون ، 1383).

..............

رشد نایافتگی شخصیتی و ناتوانی در غلبه بر بحرانهای رشدی و کسب هویت:

گروه دیگری از روان تحلیل گران در کنار تثبیت شدگی دهانی، تعابیری از رشد نایافتگی شخصیت افراد وابسته به مواد ارائه نموده، اظهار می دارند که افراد معتاد در غلبه بر بحرانهای رشد و کسب هویت، که هر فردی در زندگی خود با آن مواجه است، دچار ناتوانایی های جدی می باشند. (چیرلیو و همکاران، 1378)

............

حالت دفاعی سرخوشی :

برخی از روان تحلیل گران، دلیل ادامه مصرف مواد توسط معتادان را غلبه بر احساس افسردگی که در پی هر بار مصرف مواد پدید می آید، ذکر کرده اند.

روزنفلد در نظریه خود معتادان را افرادی مضطرب و افسرده و دارای احساس نا امنی معرفی می کند و معتقد است معتادان به دلیل حمایت

...................

فرا خود تنبیه گر :

آخرین عامل مطرح که توسط بری از روان تحلیل گران به آن اشاره شده، فرا خور تنبیه گیر است. این گروه اعتقاد دارند که معتادان به دلیل اضطرابی که حاصل تعارض میان مسائل اخلاقی و تمایلات جنسی و غریزی است( غالبا اضطراب اخلاقی نامیده می شود) تلاش می کنند با مصرف مواد با این اضطراب مقابله کنند. ویژگی های افراد با فراخود تنبیه گر، شامل احساس تنهایی و خجالتی بودن، بی حوصلگی، تحریک پذیری، بسیار حساس و از نظر جنسی سرکوبگر می شود. در این دسته از افراد، مواد قادر است، برای مدتی بخشی از مشکلات آنها را رفع نماید(کاپلان و سادوک، 1384).

............

آسیب شناسی روانی و دیگر ویژگی های شخصیتی مرتبط با اعتیاد:

مطالعات مقایسه ای بین گروه معتادان و غیر معتادان نشان می دهد که معتادان به نوعی دارای اختلای هستند. اختلال اضطراب فراگیر، اختلال هراس، اختلال افسردگی اساسی، اختلال شخصیت ضد اجتماعی، اختلال های روان پریشی و اختلال دو قطبی با درصد های متفاوتی بین زنان و مردان معتاد گزارش شده است.

...........

اختلال شخصیت و اعتیاد :

اختلال شخصیت به انعطاف نا پذیری و ناسازگاری بودن مجموعه ای از صفات شخصیتی اطلاق می شود که موجب ناراحتی روانی یا اختلال قابل ملاحظه در کار کرد ها و زندگی روزمره می شود.اختلال شخصیت ضد اجتماعی ، اختلال شایعی در بین زندانیان و وابستگان بهمواد است. فقدان وجدان، زیر پا نهادن حقوق دیگران، عبرت نگرفتن از تنبیه و مجازات ، ویژگی های مبتلایان به این دو اختلال است. برخی آمار

.............

- دیدگاه رفتار گرایی و رفتاری – شناختی :

در دیدگاههای مربوط به یادگیری ، در باب اعتیاد سه نظریه بر اساس شرطی سازی کلاسیک، یادگیری بر اساس شرطی سازی کنشگر و یاد گیری اجتماعی که به آن یادگیری مشاهده ای نیز می گویند، وجود دارد.

یاد گیری بر اساس شرطی سازی کلاسیک

.............

یاد گیری بر اساس شرطی سازی کنشگر:

در شرطی سازی کنشگر ، یاد گیری حاصل پیامد های منفی و مثبت رفتار قلمداد می شود. ویکلر (1984) جزء نخستین کسای است که نقش عوامل مربوط به شرطی سازی کنشگر را در وابستگی ( اعتیاد) مطرح کرده است. ویکلر.........

............

یادگیری اجتماعی (مشاهده ای):

یادگیری مشاهده ای ، به وسیله مشاهده دیگران و توجه به پیامدهایی که از انجام رفتار مشخصی عاید آنان می شود، به وقوع می پیوندد. طبق این دیدگاه وابستگی به مواد، الگویی از رفتار اکتسابی است که غالبا از طریق الگو برداری پدید آمده ، به وسیله ی پیامد های متنوع مربوط به مواد تقویت شده است. بر اساس این نظریه افراد نه تنها چگونگی مصرف مواد را از طریق فرآیند های درگیر در یادگیری مشاهده ای ، یعنی توجه ، یاد سپاری

................

دیدگاه شناختی :

فرآیند های ذهنی واسطه میان محرک ها و رویداد ها با پاسخ های انسان بوده و شامل مواردی چون برنامه ها، اهداف، نا هماهنگی، طرحواره ها، انتظارات، ارزشیابیها و اسناد ها می باشند. عوامل شناهتی چندی تا کنون به عنوان عوامل مطرح در وقوع وابستگی به مواد مطرح شده و مورد بحث و بررسی قرار گرفته اند.

الف- نقش باورها و انتظارات

باور های افراد یکی از جنبه های وابستگی به مواد است که تا حدودی مورد بی توجهی قرار گرفته است . این باور ها شامل معانی متعددی است که مصرف داروها و مواد برای افراد دارد.(لیدنزی و پاول 1377). معتقد است اشخاص به طور ناگهانی و توجیه ناپذیر قربانی وابستگی به مواد نمی شوند، آنها به طور فعال درگیر مصرف دارو ها می شوند و نگرشها ، باور ها، هدف ها و انتظارات آنها در این بین نقش اساسی

............

ج- شیوه های مقابله :

انسانها هنگام مواجهه با عوامل فشارزای زندگی خود، همواره تلاش می کنند تا با بکارگیری فرد با فشار ها و مشکلات در دسترس خود، فشار های وارده

..........

د- منبع کنترل :

از دیدگاه شناختی رفتاری ، منبع کنترل یکی از انتظارات تعمیم یافته ای است که در سطحی وسیع و در موقعیت های متفاوت در شروع و تداوم رفتار های انسان دخالت می کند. در تقسیم بندی های کلی و اولیه افراد از لحاظ منبع کنترل به دو دسته تقسیم می شوند:

الف- گروهی که موقعیت ها و شکستها ی خود را به خود و توانائیهای درونی خود نسبت می دهند، چنین افرادی دارای منع

............

مبانی نظری اشتغال زنان روستایی و اقتصاد خانوار

مبانی نظری اشتغال زنان روستایی و اقتصاد خانوار

دسته بندی	علوم انسانی
فرمت فایل	docx
حجم فایل	52 کیلو بایت
تعداد صفحات	44

برای دانلود فایل روی دکمه زیر کلیک کنید
دریافت فایل

خلاصه ای از کار:

2-1- مقدمه

امروزه محدودیت شدید منابع جهان و رشد فزآینده جمعیت مصرف کننده، موضوع بهره وری و افزایش کارایی در تمامی زمینه های زندگی بشر، به بحثی جدی تبدیل گردیده است. همچنین کوشش بسیاری از افراد متخصص و سازمان ها معطوف به یافتن راهکارهای دستیابی به آن شده است. تمامی متفکرین در کشور ها ی پیشرفته بر این باورند که جامعه ی توانا و توانمند،.............

2-2- اشتغال زنان و زندگی خانوادگی

روابط خانوادگی، تحت تأثیر پویایی نهادهای اجتماعی، با تحول دائم روبه‌روست. با تحول شرایط زیستی و به تبع آن، بروز نیازهای جدید، پیوسته نقش‌ها در حال تغییرند، به طوری که از اعتبار نقش‌های سنتی روزبه‌روز بیشتر کاسته شده و موجبات دگرگونی آنها فراهم می‌شود. همراه با تغییرات ساختاری جامعه و بر اثر تحولات زندگی خانوادگی، زن خانه‌دار در عین.................

2-2-1- شناسایی مشاغل برای زنان روستایی

زنان روستایی به عنوان نیروی کار، تقریبا در تمامی بخش های اقتصادی روستا فعال هستند. این فعالیت ها همواره در ایجاد و یا بهبود درآمد خانوار موثر بوده است، ولی در بعضی از موارد منجر به کسب درآمد مستقل برای زنان روستایی می گردد که می توان به عنوان مشارکت زنان روستایی در بازار کار آن را مورد بررسی قرار داد. یکی از موضوعاتی که توجه محققان را به خود جلب کرده متفاوت بودن عوامل مؤثر در مشارکت زنان روستایی در بازارکار است. امروزه مشخص شده است که در کشورهای پر درآمد با تکنولوژی پیشرفته، فعالیت های زنان از جنبه های گوناگون به سرعت در حال دگرگونی است(Lichter 1988).................

-3- زنان روستایی و اقتصاد خانواده

زنان روستایی به عنوان نیمی ‌از نیروی انسانی فعال بخش مهمی ‌از تولید را تشکیل می‌دهند. جایگاه و نقش زنان در توسعه کشاورزی و روستایی بر هیچ کس پوشیده نیست. آنان در زمینهء کاشت، داشت و برداشت محصولات کشاورزی نقش عمده‌ای برعهده دارند و از زمانی که انسان آموخت برای زنده ماندن باید غذا تهیه کند، زنان به فکرجمع‌آوری و نگهداری محصولات کشاورزی بوده اند (الوانی و احمدی، 1383).

2-4- نقش زنان در توسعه روستایی

زنان حدود نیمی از جمعیت جامعه روستایی را تشکیل می‌دهند و دارای وظایف و نقش‌های متعددی هستند. از جمله، همسرداری، کدبانوگری، تولید و تبدیل فرآورده‌های کشاورزی مثل ماست، پنیر و .... و حفظ و نگه‌داری آنها و کار در مزارع خانگی، تهیه آب و وسایل سوخت، کار به صورت مزد بگیر و.... می‌باشد. زنان روستایی با انجام فعالیت‌های درون منزل (آماده کردن غذا، پختن، شستن، نگه‌داری و محافظت از فرزندان و...)و فعالیتهای بیرون منزل(مثل کشاورزی، دامپروری و صنایع دستی و.....)نقش مهمی را در رسیدن به توسعه روستایی به‌ عهده دارند (ابونوری و همکاران، 1385)............

-4-1: توسعه نیروی انسانی در بخش کشاورزی

جمشیدی(1382)نیز بیان نموده که در حقیقت اگر بخواهیم نقش زنان روستایی را در توسعه روستا بیان کنیم ، می توان به نقش عمده ی آنها در فعالیت های کشاورزی و تولیدات زراعی، دامی و باغی،صنایع دستی روستایی ،فرآوری و نگه داری و فروش محصولات کشاورزی اشاره کرد.بدون شک یکی از محورهای توسعه، توسعه نیروی انسانی است. چرا................

2-5- ویژگی های فردی و نقش زنان در اقتصاد خانوار

میری(1386) با بیان این مطلب که زنان به طور نسبی از سطوح تحصیلی پایین تری نسبت به مردان برخورداراند. و اغلب دسترسی محدود به فرصت های آموزشی شغلی دارند. آنها از همه امکانات جهت بالا بردن کمی ‌و کیفی شرایط و بهبود اوضاع خود محروم هستند و با وجود نقش آشکار زنان روستایی در تولید و فرآوری و نگهداری محصولات کشاورزی این بخش از جمعیت روستایی از خدمات آموزشی و کسب مهارت‌های مناسب با فعالیت‌های خود بی‌بهره مانده است.............

2-6- سیاست های دولت و نقش زنان در اقتصاد خانوار

اطلاعات قابل دسترسی در مورد ویژگی‌های اشتغال زنان روستایی در ایران پیش از همه هشدار می‌دهد که تغییرات اساسی در دیدگاه‌های موجود نسبت به کارآفرینی و اشتغال و تعریف آن ها لازم است، تا حداقل زنان روستایی نیز در زمره‌ی جمعیت فعال اقتصادی شمارش شوند.این تغییرات جز با ملاحظه‌ی برنامه‌های توسعه و سیاست‌گذاری‌ها در سطح کلان میسر نخواهد شد. بنابراین برنامه‌ریزی، بیشترین نقش را در این بُ‍‍‍‍عد خواهد داشت(خواجه نوری، 1384).ارزش گذاری به ویژگی............

2-7- عوامل اقتصادی و نقش زنان در اقتصاد خانوار

بنابر تحقیقات فائو بیش از70 درصد از جمعیت فقیر جهان را زنان تشکیل می‌دهندو چهره فقر بیش از آن‌ که روستایی باشد زنانه است.زیرا زنان فقیر شهرنشین نیز همان مهاجران درمانده دیروز روستا هستند(منجم زاده وآجیلی،1385). در کشور ما با توجه به خصوصیات و بافت جوامع روستایی و عشایری بخش وسیعی از تولیدات کشاورزی و فرآورده‌های دامی ‌برعهده زنان.............

2-8- عوامل اجتماعی و نقش زنان در اقتصاد خانوار

در جامعه ما زنان و بخصوص زنان روستایی اعتماد به نفس کمتر و تصوری منفی از خود در اجتماع دارند. رشد اقتصادی بدون رشد اجتماعی می‌تواند به بحران منجر شود و رشد فرهنگی بدون پشتوانه اقتصادی متوقف خواهد شد. لذا برای دستیابی به توسعه پایدار باید نسبت بین ابعاد مختلف توسعه حفظ گردد. مسألة توسعه با دامنه و ابعاد وسیع، سالهاست که کشورهای جهانی را به ورطه‌های متفاوت کشانده است. در همین ارتباط تعیین الگوی توسعه مسأله مشارکت و نحوة حضور زنان به نتایج بحث برانگیزی در نظام جهانی منتهی می‌شود. در نظریات جدید توسعه برپایه محوریت دانش ضرورت.............

2-9- عوامل فرهنگی و نقش زنان در اقتصاد خانوار

یکی دیگر از موانع مشارکت زنان روستائی در برنامه های ترویجی موانعی هستند که ریشه در مشکلات فرهنگی دارند. همچنین هنجارهای اجتماعی موجود در برخی جوامع یکی دیگر از این عوامل است که باعث محدودیت مشارکت زنان در فعالیت های اقتصادی شده است. این باور که زنان بایستی وظایف دیگری به عهده داشته باشند، محدودیت هایی بر حسب نوع شغل انتخابی، کمبود حمایت خانوادگی، کمبود تغییر پذیری و ... را بوجود می آورد. طرح ورود زنان...............

2-10- بررسی جامعه شناختی اشتغال زنان روستایی

على‌رغم مهاجرت گسترده و فراگیر روستاییان به سوى شهرها و بر خلاف روند شتابان شهرنشینى در دهه‌هاى اخیر ، هنوز بیش از یک سوم جمعیت کشور ما در مناطق روستایى به سر مى‌برند. به طرز نامتعارفى این افراد از تحصیل ، اشتغال کامل، درآمد کافى، بهداشت درخور، مسکن مناسب و ... بى‌بهره مانده‌اند و از فقر و نابرابرى در رنج مى‌باشند.از این...........

2-11- توانمندسازی زنان روستایی

توانمندسازی زنان از آن جهت که مورد نیاز جامعه بوده و منافع این توانا سازی نصیب کل این جامعه می شد بسار حایز اهمیت است. دیدگاه جامعه باید نسبت به اقشار مختلف زنان، تغییری بنیادی و اساسی کند که در این رابطه ، اولین و مهمترین گام اقدام برنامه ریزان و کارشناسان مربوط برای « آموزش تواناسازی زنان » خواهد بود، چرا که این امر کلید فقر زدایی از جامعه زنان می باشد (ترکمانی و همکاران، 1378).

.............

2-12- وضعیت زنان روستایی استان کردستان

استان کردستان و سایر مناطق کُردنشین از نظر محرومیت یکی از عقب نگه داشته شده ترین مناطق ایران هستند. وضعیت اقتصادی زنان کُرد وابسته به مردان است، چون اکثر زنان کرد دارای درآمد کافی و بالا به صورت مستقل نمی باشند و به طبع وضع اقتصادی منطقه خوب نیست. منطقه امکانات تولید کار، ایجاد بازار کار برای حتی صنایع دستی زنان، تولیدات خانگی و جذب نیروی زنان را ندارد. بیداد فقر در منطقه ،ناتوانی زنان بالخص زنان بد سرپرست یا بی سرپرست در اداره امور خود سبب بسیاری از ناهنجاریهای اجتماعی شده است.............

مبانی نظری تحقیق استرس شغلی، فشارهای سازمانی

مبانی نظری تحقیق استرس شغلی، فشارهای سازمانی

دسته بندی	علوم انسانی
فرمت فایل	docx
حجم فایل	105 کیلو بایت
تعداد صفحات	45

برای دانلود فایل روی دکمه زیر کلیک کنید
دریافت فایل

تعاریف استرس شغلی

از آنجایی که در چگونگی تعریف استرس اختلاف نظر وجود دارد و هیچ نظریه کلی در این زمینه در دست نیست، نوشتن در مورد استرس را بسیار دشوار می­سازد. برای مثال، ون دیج خوزن (1980) به بیش از 40 تعریف از مفهوم استرس در ادبیات مربوطه اشاره دارد که همه آنها تا حدودی از یکدیگر متفاوت بودند. یکی از دلایل اصلی این عدم توافقبه شمار زیاد رشته هایی

............

استرس به عنوان پاسخ

در بسیاری از نظریه ها و تعاریف، استرس به عنوان یک پاسخ فیزیولوژیکییا روان شناختی ارگانیسم به برخی از تهدیدهای بیرونی در نظر گرفته می­شود. نظریه سلیه(1978) بدون شک شناخته شده­ترین مثال از این رویکرد است. طبق نظریه سلیه، استرس یک

...................

استرس به عنوان محرک

در برخی نظریه ها، استرس را عمدتاَبه عنوانیک محرک، یک فشار یا درخواست بیرونی می­نگرند. به بیان دیگر، استرس رویداد یا شرایطی است

.................

اهمیت استرس مثبت

انسان­ها به استرس مثبت نیاز دارند زیرا به زندگی معنا می­دهد و بدون آن قادر به تجربه­ی هیجان یا کشش برای انجام کاری نیستند و عدم وجود هیجان باعث رکود زندگی و بی­معنایی آن می­شود.استرس مثبت برانگیزنده­ی افراد برای ادامه دادن تلاش خود در راستای به انجام رساندن کارها و رسیدن به احساس خشنودی است. یک مثال خوب از استرس مثبت تمرین­های

.............

نشانه های استرس شغلی

سه دسته از نشانه هایی که در شرایط فشار روانی شغلی بروز می­کند عبارتند از :

الف)نشانه­های روانی

ب) نشانه­های جسمانی

ج) نشانه­های رفتاری (بیر و نیومن، 1986؛ به نقل از خواجه پور، 1385).

الف)نشانه­های روانی

نشانه های روانی آن دسته از مشکلات عاطفی و شناختی هستند که بر اثر ناراحتی های ناشی از فشار روانی شغلی بروز می کنند. نارضایتی شغلییکی از رایج­ترین پیامدهای استرس شغلی است. افسردگی، اضطراب، احساس ناکامی، انزوا و بیزاری و... (لازاروس و

................

منابع فشار روانی شغلی

عموماً استرس می­تواند از محیط (استرس موقعیتی) و یا از ویژگی­ها و خصوصیت­های شخصی فرد (استرس ذهنی) ناشی شود. منابع گوناگون استرس روی هم انباشته شده و به سطح استرس خود افزوده می­شود.

منابع فردی

برخی از خصوصیت های شخصیتی مبتنی بر استرس و الگوهای رفتاری فرد می تواند در تجربه استرس تأثیر داشته باش

...................

منابع سازمانی

فشارزاهای ناشی از نقش

فشار ناشی از نقش زمانی رخ می­دهد که بین انتظارات و خواسته های فرد و انتظارات و خواسته­های سازمان ناسازگاری وجود داشته باشد (ایوانسویج

..............

فشارزاهای ناشی از روابط بین فردی

کیفیت روابط کارکنان در محیط کار همواره رابطه مؤثری با استرس شغلی دارد. پژوهشگران در تحقیقات متعددی سه نوع رابطه در محیط کار را که در ارتباط با فشار روانی شغلی است مورد بررسی قرار داده اند. روابط با همکاران، روابط با مراجعان و مشتریان و روابط با سرپرستان و رهبران. در همه این حالات وقتی روابط یک سویه و خصمانه باشد یا اینکه فرد در زمان واحدی مجبور به پاسخگویی به افراد متعددی باشد فرد دچار استرس شغلی خواهد شد (جت، 1984؛ جکسون و مسلش

...............

فشارزاهای ناشی از ساختار و جوّ سازمانی

از آن رو که بیشتر کارها در بافت سازمان انجام می­شود ساختار و جو سازمانی می­تواند بر افراد و عملکردشان تأثیر بسزایی داشته باشد. ساختار سازمانی از لحاظ اینکه افراد شاغل تا چه اندازه استقلال عمل دارند و در تصمیم گیری ها مشارکت داده

.............

تغییرات سازمانی

هنگامیکه در سازمانی تغییرات رخ می­دهد، فشار روانی شغلی در کارکنان آن سازمان به وجود می­آید.این تغییرات می­توانند هنگام راه­اندازییک خط تولید جدید در یک کارخانه یا سرویس جدید در اداره و یا تغییرات ساختاری در ادارات و سازمان­ها به وجود

..............

پیشرفت شغلی

از جمله عواملی که باعث ایجاد فشار روانی شغلیدر محیط کار خواهد شد، عدم امکان پیشرفت کاری است. معمولاً فردی که شروع به کار می­کند امید دارد که در آن چیزهای تازه یاد گرفته و مهارت­های جدید بیاموزد.همچنین فرد دوست دارد روزی برسد که خود سرپرست و رئیس قسمت خود شده و پله های ترقی را بپیماید. محدود نمودن پیشرفت کاری و اخراج یا منتظر خدمت کردن فرد می­تواند باعث نا­­­­­­­­­امیدی فرد شده ودر

.............

شرایط فیزیکی محیط کار

شرایط فیزیکی در محیط کار یکی دیگر از منابع سازمانی است که به استرس شغلی منجر می­شود. مشاغلی که با درجه حرارت بالا، سر و صدایی

............

الگوهای فشار روانی شغلی

الگوهای سایبرنتیک

یکی از الگوهایی که همچون الگوی لازاروس و فالکمن (1984) به توصیف جزء به جزء اتفاقات رخ داده در طی فرآیند استرس می پردازد، الگوی سایبرنتیک (ادوارد، 1992) می باشد. ادوارد (1992) رویکردهای پیشین استرس را که به طور تلویحی، اصول

............

نظریه تناسب شخص ـ محیط

نظریه تناسب شخص ـ محیط، جزء آن دسته از نظریه هایی است که به واکنش هایفشار روانی شغلی می­پردازد. این نظریه فرض می کند که استرس شغلی به دلیل ناهمخوانیمیان شخص و محیط، رخ می­دهد. بنابراین نه شخص و نه محیط، موجب تجربة فشار نمی­شود. دو نوع ناهمخوانی، میان فرد و محیط وجود دارد. نوع اول، به تناسب تقاضاهای محیطی و توانایی­ها

...............

الگوی ویتامین

وار(1987) برای نشان دادن روابط میان عوامل فشارزا و سلامت و بهزیستی کارمند، الگوی ویتامین را پیشنهاد داد. الگوی ویتامین، وجود روابط غیرخطی را میان ویژگی­های کاری و پیامدهای فردی آشکار می سازد. وار با ترسیم یک شباهت نسبی به اثرات ویتامین ها بر بدن انسان، فرض می­کند که دو نوع ویژگی کاری وجود دارد. اولاً، برخی از ویژگی های موقعیت

............

الگوی تقاضای شغلی ـ کنترل شغلی

الگوی تقاضای شغلی ـ کنترل شغلی، میان دو بعد اساسی از عوامل مربوط به محل کار تمایز قائل می­شود که عبارتند از: تقاضای شغلی و اختیار عملدر تصمی

................

الگوی عدم تعادل کوشش ـ پاداش

گونة متفاوتی از الگوی شخص-محیط، الگوی عدم تعادل کوشش ـ پاداش، سای­گریست (1996) می­باشد. این الگو، فرض می­کند که فقدان

...........

الگوی ایوانسویچ و ماتسون

ایوانسویچ و ماتسون (1980) الگوی نظری خود را بر اساس یافته های تجربی الگوی تأثیر وقایع زندگی بر فشار روانی توسعه دادند. طبق این الگوی، برآیند فشار روانی درون سازمانی و برون سازمانی و پیشایندها، سرانجام در طولانی مدت منجر به

.................

نگرش سازمان ملی بهداشت و ایمنی حرفه ای به فشار روانی شغلی

بر اساس تجربه و تحقیق، سازمان ملی بهداشت و ایمنی حرفه ایبا این نظر موافق است که شرایط کاری نقش اساسی در ایجاد استرس

............

مبانی نظری استرس ادراک شده، فشار روانی

مبانی نظری استرس ادراک شده، فشار روانی

دسته بندی	علوم انسانی
فرمت فایل	docx
حجم فایل	38 کیلو بایت
تعداد صفحات	21

برای دانلود فایل روی دکمه زیر کلیک کنید
دریافت فایل

خلاصه ای از کار:

- مقدمه:

اگر تمام نیازهای ما به طور خودکار برآورده می­شدند، زندگی واقعاً آسان بود، اما در واقع موانع متعدد شخصی و محیطی، مانع از این وضعیت آرمانی می­شوند. این گونه موانع ایجاب می­کنند که به آن­ها سازگار شویم و می­توانند به استرس منجر شوند (بوچر، مینکا و هولی، 2007، ترجمه­ی سید محمدی، 1389) آدمیان برای آن که به طرز بهنجاری به کار و کوشش بپردازند بایستی کمی

.................

نشانگان انطباق (سازگاری) کلی

هانس سلیه پاسخ بدن به محرک­های تنش­زا را با اصطلاح نشانگان انطباق کلی بیان کرد. این نشانگان شامل سه مرحله است، این سه مرحله عبارتند از:

1) واکنش اعلام خطر: واکنش اعلام خطر اساساً یک پاسخ اضطراری بدن است. در این مرحله پاسخ­های فوری بدن، که بسیاری از آن­ها با میانجی­گری دستگاه عصبی سمپاتیک انجام می­گیرند، ما را آماده می­کنند تا با محرک­های تنش­زای حاضر مقابله کنیم.

2) مرحله­ی مقاومت: اگر واکنش محرک­های تنش­زای حاضر ادامه

..............

دیدگاه­های مختلف در مورد استرس

این موضوع که استرس ماهیتی جسمانی، شناختی یا عاطفی دارد، از دیرباز مورد بحث اندیشمندان بوده است و در این باره نظرهای متفاوتی ارائه شده است.

شناخت­گرایی

شناخت­گرایی به عنوان رویکرد غالب در روان­شناسی عصر حاضر، جسم، ذهن و احساس را اجزاء تفکیک­ناپذیر وجود آدمی می­داند که هر یک از آن­ها متشکل از اجزایی متعدد و پیچیده هستند و در شبکه­ای متعامل، رفتار را شکل می­دهند (لازاروس[1]، 1999).

..................

استرس مثبت و استرس منفی

استرس همیشه منفی نیست و نباید از آن اجتناب کرد. سلیه در تعریف استرس، هر نوع تقاضای سازگاری از ارگانیسم را

...............

تأثیر استرس

نقش استرس­های روانی- اجتماعی، همواره به عنوان یکی از مهم­ترین عوامل پیدایش و شکل­گیری بیماری­های مختلف جسمانی و روانی و مرگ و میر افراد مطرح بوده است. در این

...............

پاسخ فشار روانی

پاسخ فشار روانی واکنشی است که در مقابل محرک­های فشارزا ارائه می­شود. پاسخ‌های گوناگون فرد به فشار

.............

روش­های کاهش فشار روانی

برای کنار آمدن با فشار روانی و حفظ بهداشت روانی، شیوه­های زیادی ذکر شده است. می­توان با ارزشیابی منطقی واقعیت

مبانی نظری ارتباطات سازمانی

مبانی نظری ارتباطات سازمانی

دسته بندی	علوم انسانی
فرمت فایل	docx
حجم فایل	39 کیلو بایت
تعداد صفحات	27

برای دانلود فایل روی دکمه زیر کلیک کنید
دریافت فایل

خلاصه ای از کار:
برای اینکه یک اندیشه به واقعیت بپیوندد باید برنامه ای وجود داشته باشد و هنگامی که یک برنامه توسعه می‌یابد باید با افرادی که درگیر اجرای آن هستند ارتباط برقرار شود. در این زمینه ارتباطات وسیله به دست آوردن حاصل کار از دیگران به شمار می‌رود و به عنوان فرآیند انتقال و دریافت اطلاعات تعریف می‌‌شود.
ارتباطات نقطه آغاز کلیه وظایف مدیریتی است. بدون ارتباطات، برنامه ریزی، سازماندهی و کنترل مقدور نیست زیرا درک اطلاعات وانتقال آنها ممکن نیست.
ارتباط عبارت است از کلیه فعالیت های گفتاری، نوشتاری و حرکتی که برای انتقال معنی و مفهوم از فردی به فرد دیگر یا اثر گذاری و نفوذ بر دیگران به کار می رود. (فرهنگ،17:1372)
ارتباط فرآیندی است که از طریق آن مفاهیم را با استفاده از علائم و سمبل های کلامی و غیر کلامی در یک زمینه مشخص ایجاد، حفظ و اداره می کنند(کچینگز1، 2004: 8).
ارکان اصلی فرایند ارتباطات:
کاتر12 ارتباطات را به صورت زیر تعریف کرده است : یک فرستنده پیام، پیامی را از طریق وسیله یا ابزاری به گیرنده پیام می فرستد که او به آن پاسخ می‌دهد .
به مفهوم ساده فرایند ارتباط در شکل ذیل نشان داده شده است(رابینز13، 2003: 284):
..........................
ارتباطات سازمانی :
ارتباط سازمانی عبارت است از انتقال اطلاعات، مفاهیم و معانی بین افراد سازمان (الوانی،168:1384). ارتباط سازمانی فرآیندی است که می توان بوسیله آن سیستمی را برای گرفتن اطلاعات و تبادل معانی با افراد و سازمانهای فراوان داخل و خارج سازمان بر قرار کرد. (رضاییان،472:1384)
.....................
- ویژگی‌های ارتباطات سازمانی:
ارتباط سازمانی به‌عنوان یکی از حوزه‌های تخصصی ارتباطات کلامی یا گفتاری22، از مباحث مهم مدیریت به‌شمار می‌رود. این‌گونه از ارتباط شکلی از ارتباط میان‌فردی است؛ که در آن ارتباط به‌طور مستقیم بین دو یا چند نفر از افراد، در مجاورت فیزیکی هم، واقع می‌شود و به‌دلیل وجود ویژگی‌های خاص خود، تشکیل‌دهنده‌ی حوزه متمایز و شاخص در مطالعه‌ی ارتباطات شده است.
.......................
- تفاوت ارتباط سازمانی با انواع دیگر ارتباط :
1. ارتباط سازمانی وظیفه‌مدار است؛ سازمان‌ها، مجموعه‌های هدف‌مدار هستند؛ که فعالیت‌های آن‌ها در جهت تحقق اهداف فردی و سازمانی، هماهنگ شده‌اند.
...............
انگیزه و فایده‌ی ارتباط سازمانی :
همه‌ی انواع سازمان‌ها ممکن است به‌عنوان مجموعه‌ای از تشکل‌های هدف‌دار در نظر گرفته شوند؛ که افراد در آن‌ها به‌دلایل متعددی با یکدیگر ارتباط دارند، اما انگیزه‌ی اصلی مشارکت، این است که اهداف سازمانی و شخصی به‌واسطه عملکرد جداگانه افراد به‌آسانی قابل حصول نیستند؛ اما می‌توان به‌وسیله عملکرد گروهی به آنها جامه‌ی عمل پوشاند؛ بنابراین ارتباط در سازمان‌ها می‌تواند عامل دست‌یابی به اهداف سازمانی به‌شمار رود
................
- انواع ارتباطات در سازمان دارای ساختار رسمی :
در یک سازمان دارای ساختار رسمی، فرایند ارتباطات را می‌توان این‌گونه تقسیم‌بندی کرد:
1. ارتباطات رسمی؛ برخی از کانال‌های ارتباطی، مجاری ارتباطی هستند؛ که به‌طور رسمی به‌وسیله مدیران و دیگر افراد ذی‌نفع طراحی و اجرا می‌شوند. چنین کانال‌هایی برای ایجاد جریان‌های اطلاعاتی به‌سمت پائین، افقی و بالا طراحی شده‌اند. وجود این کانال‌ها برای مرتب کردن و هماهنگی فعالیت‌های افراد در پست‌های مختلف آن ساختار ضروری است.
.................
- فرایندهای ارتباطات سازمانی:
1. فرایندهای جامعه‌پذیری؛ در هر سازمانی فرایندهای ادراکی و رفتاری گوناگونی صورت می‌گیرد؛ که از طریق آن‌ها افراد به‌سازمان می‌پیوندند و با آن یکی شده و در آن می‌مانند. یکی از این فرایندها جامعه‌پذیری است که سازمان‌ها سعی می‌کنند؛ از طریق فرایندهای رسمی و غیررسمی جامعه پذیری بر انطباق افراد تأثیر بگذارند و فرد را جزئی از سازمان کرده و ارزشها و هنجارهای سازمان خود را به وی منتقل نمایند.
.................
- سبک‌‌های ارتباطی در سازمان :
1. سبک کنترلی؛ در این سبک، که سبکی یک‌طرفه به‌شمار می‌رود، فردی که عامل ارتباطی است و ارتباط برقرار می‌کند، به اقدامات و تفکرات خاص افراد دیگر، در رابطه با خودش، جهت خاصی می‌دهد و آن‌ها را محدود می‌کند. در این سبک، ارتباط‌گر هدایت‌گر است و هدفش هدایت دیگران است.
..............
- روابط بین سازمانی :
سازمان‌ها برای بقاء در محیط، اغلب روابط مداومی را با سایر سازمان‌ها برقرار می‌کنند.
"الیور 24"، شش اقتضای مهم مؤثر بر شکل‌گیری روابط بین سازمانی را این‌گونه بیان کرده است:
1. الزام: "الیور" اشاره دارد، که یک سازمان به‌منظور برآورده کردن الزامات قانونی یا تنظیم‌کننده‌ی خود، روابط یا تبادلاتی را با دیگر سازمان‌ها برقرار می‌کند؛

جهت ارتباطات سازمانی :
در داخل سازمانها ارتباط در چهار جهت جداگانه جریان دارد:
ارتباط روبه پایین:
ارتباطی که از یک سطح سازمان به سطح پایین تر آن جریان دارد، ارتباط رو به پایین نامیده می شود. زمانی که یک مدیر با کارمند خود ارتباط بر قرار می کند، اولین نوع ارتباط که به ذهن می رسد، ارتباط رو به پایین است. رهبران و مدیران از این نوع ارتباط برای تعیین اهداف، انتقال سیاستها و رویه ها به کارکنان، خاطر نشان کردن مشکلاتی که به توجه ویژه ای نیاز دارند و باز خورد عملکرد کارکنان، استفاده می کنند(رابینز26، 2003: 284).
...............
- کانالهای ارتباطی رسمی و غیر رسمی :
ارتباط سازمانی اثر بخش در بر گیرنده کانالهای ارتباط رسمی است. کانالهای ارتباطی رسمی در یک سازمان، ساختار رسمی سازمان را نشان می دهد و به صورت نزدیکی با سلسله مراتب سازمانی ارتباط دارد. بسیاری از سازمانهای بزرگ کانالهای ارتباطی بوروکراتیک یاسنتی بسیاررسمی رابه کارمیگیرند؛این سازمانهاکارکنان راملزم می کنندتابرای برقراری ارتباط سازمانی ازاین کانالهااستفاده کنند(کچینگز27، 2004: 10).
.................................
- ضرورت برقراری ارتباط در مدیریت :
هنری مینتز برگ عامل ارتباطات را به عنوان یکی از مهم ترین عوامل در ایفای نقش مدیران بیان می‌کند. با استقرار کانال ارتباطی صحیح بین مدیر و کارکنان پنج هدف زیر تحقق می‌یابد:
................
موانع ارتباطی :
مانع ارتباطی عبارت است از هر نوع عامل یا علتی که در راه ارسال یا درک پیام اختلال ایجاد کند. موانع ارتباطی را می توان به دو گروه موانع خارجی و موانع داخلی تقسیم کرد. موانع خارجی به عوامل فیزیکی

خلاصه ای از کار:

برای اینکه یک اندیشه به واقعیت بپیوندد باید برنامه ای وجود داشته باشد و هنگامی که یک برنامه توسعه می‌یابد باید با افرادی که درگیر اجرای آن هستند ارتباط برقرار شود. در این زمینه ارتباطات وسیله به دست آوردن حاصل کار از دیگران به شمار می‌رود و به عنوان فرآیند انتقال و دریافت اطلاعات تعریف می‌‌شود.

ارتباطات نقطه آغاز کلیه وظایف مدیریتی است. بدون ارتباطات، برنامه ریزی، سازماندهی و کنترل مقدور نیست زیرا درک اطلاعات وانتقال آنها ممکن نیست.

ارتباط عبارت است از کلیه فعالیت های گفتاری، نوشتاری و حرکتی که برای انتقال معنی و مفهوم از فردی به فرد دیگر یا اثر گذاری و نفوذ بر دیگران به کار می رود. (فرهنگ،17:1372)

ارتباط فرآیندی است که از طریق آن مفاهیم را با استفاده از علائم و سمبل های کلامی و غیر کلامی در یک زمینه مشخص ایجاد، حفظ و اداره می کنند(کچینگز1، 2004: 8).

ارکان اصلی فرایند ارتباطات:

کاتر12 ارتباطات را به صورت زیر تعریف کرده است : یک فرستنده پیام، پیامی را از طریق وسیله یا ابزاری به گیرنده پیام می فرستد که او به آن پاسخ می‌دهد .

به مفهوم ساده فرایند ارتباط در شکل ذیل نشان داده شده است(رابینز13، 2003: 284):

..........................

ارتباطات سازمانی :

ارتباط سازمانی عبارت است از انتقال اطلاعات، مفاهیم و معانی بین افراد سازمان (الوانی،168:1384). ارتباط سازمانی فرآیندی است که می توان بوسیله آن سیستمی را برای گرفتن اطلاعات و تبادل معانی با افراد و سازمانهای فراوان داخل و خارج سازمان بر قرار کرد. (رضاییان،472:1384)

.....................

- ویژگی‌های ارتباطات سازمانی:

ارتباط سازمانی به‌عنوان یکی از حوزه‌های تخصصی ارتباطات کلامی یا گفتاری22، از مباحث مهم مدیریت به‌شمار می‌رود. این‌گونه از ارتباط شکلی از ارتباط میان‌فردی است؛ که در آن ارتباط به‌طور مستقیم بین دو یا چند نفر از افراد، در مجاورت فیزیکی هم، واقع می‌شود و به‌دلیل وجود ویژگی‌های خاص خود، تشکیل‌دهنده‌ی حوزه متمایز و شاخص در مطالعه‌ی ارتباطات شده است.

.......................

- تفاوت ارتباط سازمانی با انواع دیگر ارتباط :

1. ارتباط سازمانی وظیفه‌مدار است؛ سازمان‌ها، مجموعه‌های هدف‌مدار هستند؛ که فعالیت‌های آن‌ها در جهت تحقق اهداف فردی و سازمانی، هماهنگ شده‌اند.

...............

انگیزه و فایده‌ی ارتباط سازمانی :

همه‌ی انواع سازمان‌ها ممکن است به‌عنوان مجموعه‌ای از تشکل‌های هدف‌دار در نظر گرفته شوند؛ که افراد در آن‌ها به‌دلایل متعددی با یکدیگر ارتباط دارند، اما انگیزه‌ی اصلی مشارکت، این است که اهداف سازمانی و شخصی به‌واسطه عملکرد جداگانه افراد به‌آسانی قابل حصول نیستند؛ اما می‌توان به‌وسیله عملکرد گروهی به آنها جامه‌ی عمل پوشاند؛ بنابراین ارتباط در سازمان‌ها می‌تواند عامل دست‌یابی به اهداف سازمانی به‌شمار رود

................

- انواع ارتباطات در سازمان دارای ساختار رسمی :

در یک سازمان دارای ساختار رسمی، فرایند ارتباطات را می‌توان این‌گونه تقسیم‌بندی کرد:

1.ارتباطات رسمی؛ برخی از کانال‌های ارتباطی، مجاری ارتباطی هستند؛ که به‌طور رسمی به‌وسیله مدیران و دیگر افراد ذی‌نفع طراحی و اجرا می‌شوند. چنین کانال‌هایی برای ایجاد جریان‌های اطلاعاتی به‌سمت پائین، افقی و بالا طراحی شده‌اند. وجود این کانال‌ها برای مرتب کردن و هماهنگی فعالیت‌های افراد در پست‌های مختلف آن ساختار ضروری است.

.................

- فرایندهای ارتباطات سازمانی:

1.فرایندهای جامعه‌پذیری؛ در هر سازمانی فرایندهای ادراکی و رفتاری گوناگونی صورت می‌گیرد؛ که از طریق آن‌ها افراد به‌سازمان می‌پیوندند و با آن یکی شده و در آن می‌مانند. یکی از این فرایندها جامعه‌پذیری است که سازمان‌ها سعی می‌کنند؛ از طریق فرایندهای رسمی و غیررسمی جامعه پذیری بر انطباق افراد تأثیر بگذارند و فرد را جزئی از سازمان کرده و ارزشها و هنجارهای سازمان خود را به وی منتقل نمایند.

.................

- سبک‌‌های ارتباطی در سازمان :

1. سبک کنترلی؛ در این سبک، که سبکی یک‌طرفه به‌شمار می‌رود، فردی که عامل ارتباطی است و ارتباط برقرار می‌کند، به اقدامات و تفکرات خاص افراد دیگر، در رابطه با خودش، جهت خاصی می‌دهد و آن‌ها را محدود می‌کند. در این سبک، ارتباط‌گر هدایت‌گر است و هدفش هدایت دیگران است.

..............

- روابط بین سازمانی :

سازمان‌ها برای بقاء در محیط، اغلب روابط مداومی را با سایر سازمان‌ها برقرار می‌کنند.

"الیور 24"، شش اقتضای مهم مؤثر بر شکل‌گیری روابط بین سازمانی را این‌گونه بیان کرده است:

1.الزام: "الیور" اشاره دارد، که یک سازمان به‌منظور برآورده کردن الزامات قانونی یا تنظیم‌کننده‌ی خود، روابط یا تبادلاتی را با دیگر سازمان‌ها برقرار می‌کند؛

جهت ارتباطات سازمانی :

در داخل سازمانها ارتباط در چهار جهت جداگانه جریان دارد:

ارتباط روبه پایین:

ارتباطی که از یک سطح سازمان به سطح پایین تر آن جریان دارد، ارتباط رو به پایین نامیده می شود. زمانی که یک مدیر با کارمند خود ارتباط بر قرار می کند، اولین نوع ارتباط که به ذهن می رسد، ارتباط رو به پایین است. رهبران و مدیران از این نوع ارتباط برای تعیین اهداف، انتقال سیاستها و رویه ها به کارکنان، خاطر نشان کردن مشکلاتی که به توجه ویژه ای نیاز دارند و باز خورد عملکرد کارکنان، استفاده می کنند(رابینز26، 2003: 284).

...............

- کانالهای ارتباطی رسمی و غیر رسمی:

ارتباط سازمانی اثر بخش در بر گیرنده کانالهای ارتباط رسمی است. کانالهای ارتباطی رسمی در یک سازمان، ساختار رسمی سازمان را نشان می دهد و به صورت نزدیکی با سلسله مراتب سازمانی ارتباط دارد. بسیاری از سازمانهای بزرگ کانالهای ارتباطیبوروکراتیک یاسنتیبسیاررسمی رابه کارمیگیرند؛این سازمانهاکارکنان راملزم می کنندتابرای برقراری ارتباط سازمانی ازاین کانالهااستفاده کنند(کچینگز27، 2004: 10).

.................................

- ضرورت برقراری ارتباط در مدیریت :

هنری مینتز برگ عامل ارتباطات را به عنوان یکی از مهم ترین عوامل در ایفای نقش مدیران بیان می‌کند. با استقرار کانال ارتباطی صحیح بین مدیر و کارکنان پنج هدف زیر تحقق می‌یابد:

................

موانع ارتباطی :

مانع ارتباطی عبارت است از هر نوع عامل یا علتی که در راه ارسال یا درک پیام اختلال ایجاد کند. موانع ارتباطی را می توان به دو گروه موانع خارجی و موانع داخلی تقسیم کرد. موانع خارجی به عوامل فیزیکی